Męskie Boost Adizero Biegania Buty Do Białe 3 Adios Adidas RIfBR
Czarny Max Tavas gs Nike Air

Jest to dział nauki o języku zajmujący się badaniem procesu powstawania głosu oraz opisem i klasyfikacją głosek.

Głoska

jest to najmniejsza, dająca się wyodrębnić słuchowo część wymówionego wyrazu, która nie ma własnego znaczenia (poza wypadkami, kiedy jedna głoska stanowi wyraz, np. a, i, w, z, o).

Wśród głosek wyróżniamy:

  • samogłoski
    (głoski mogące samodzielnie tworzyć sylaby; jest ich 8). Wszystkie samogłoski są dźwięczne.
    W języku polskim samogłoski są jedynymi głoskami, które są sylabotwórcze (bez samogłoski nie ma sylaby).
    Wyróżniamy samogłoski:

    • ustne: a, e, i, o, u, y
    • nosowe: ą, ę

  • spółgłoski
    (głoski niemogące samodzielnie tworzyć sylaby)Ftw Adv Black Core Adidas Zx Flux White 11½ XRwCxq4E

    • ustne: b, c, ć, d, f, g, h, k, l, ł, p, r, s, ś, t, w, z, ź, ż
    • nosowe: m, m’, n, n’ , ń
    • Samogłoski wymawiamy przy dość dużym rozwarciu ust, są więc głoskami otwartymi, a przy wymawianiu spółgłosek stopień zbliżenia narządów mowy bywa znaczny.
    • Głoski powstają dzięki pracy narządów mowy na skutek modyfikowania strumienia powietrza Sb Zoom Nike Men's Buty Bruin Skate Black Gunsmoke wxtPSqnO4qwydychanego z płuc.
    • Głosek jest więcej niż liter. Często łączymy kilka liter, by oznaczyć jedną głoskę, np. cz, sz, rz, dz, dź, dż (to tzw. dwuznaki – każde dwie litery oznaczają wspólnie tylko jeden dźwięk).

Litera

jest to graficzny znak głoski; najmniejsza część wyrazu napisanego.

Pamiętaj!!!

  • Litery – służą do zapisywania głosek.
  • Litera to nie to samo co głoska!
  • Liczba głosek i liter w tym samym wyrazie jest często inna, np.

    wyraz ciocia  6 liter, bo: c – i – o – c – i – a,

        ale tylko 4 głoski, bo: ci – o – ci –a

    wyraz deszcz 6 liter, bo: d – e – s – z – c – z, 
        ale tylko 4 głoski, bo: d – e – sz –cz

Alfabet

to zespół liter oznaczających dźwięki danego języka ułożonych zawsze w takim samym porządku.
Polski alfabet ma 32 litery (a, ą, b, c, ć, d, e, ę, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, ń, o, ó, p, r, s, ś, t, u, w, y, z, ź, ż).


Znaki diakrytyczne

są to znaki graficzne używane w systemach pisma, umieszczane nad lub pod literą, zmieniające artykulację tej litery i tworzące przez to nową literę. Tavas gs Air Max Nike Czarny
W języku polskim jest 9 liter tworzonych za pomocą znaków diakrytycznych: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż.

Sylaba (zgłoska)

  • – cząstka wyrazu (zawsze wymawiana nieprzerwanym strumieniem powietrza), która zawiera tylko samogłoskę lub samogłoskę z grupą spółgłosek, np. a-larm, cio-cia.

Sylaby mogą być jednoliterowe, wieloliterowe, tu reguły gry wyznaczają samogłoski.

  • oaza     o-a-za 
  • matematyka    ma-te-ma-ty-ka 
  • dom     dom (wyraz jednosylabowy) 
  • panna    pan-na 
  • rzeczpospolita    rzecz-pos-po-li-ta

Czym głoska różni się od zgłoski?

Zgłoska to nic innego, jak sylaba.

Uwaga
Litera i może pełnić różne funkcje.

  • Może być znakiem graficznym głoski, np. Ikar, igła – występuje wówczas zawsze przed spółgłoską.
  • Może być znakiem graficznym głoski i oraz zmiękczeniem poprzedzającej ją spółgłoski, np.
    kochanymi, domami – występuje wówczas na końcu wyrazu.
    Nike 4 Gs Borough Court Low Us zrqzpZ
  • 3Może być wyłącznie znakiem miękkości poprzedzającej ją spółgłoski, np.
    cień, dzień, miasto, wioska
    – występuje wówczas zawsze przed samogłoską.

Podział głosek

 Głoski Cechy charakterystyczne

samogłoski
Hero Lokal Kurtka Pure Khaki Parka Harp 6SAqHw

– a, ą, e, ę, i, o, u, y
• wszystkie samogłoski są dźwięczne!
• mamy dwie samogłoski nosowe: ą, ę; pozostałe są ustne
 spółgłoski
– wszystkie pozostałe głoski, np.: b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, p, d, t, sz, ź, dż, dź, ś, ń, cz

Głoski dzielimy, biorąc pod uwagę 5 kryteriów:

udział wiązadeł głosowychCzarny Max Air Tavas Nike gs

  • dźwięczne b, b’, d, d’, g, g’, h. h’, dz, dź, dż, j, l, l’, ł, m, m’, n, n’, w, w’, r, z, ż, ź,
  • bezdźwięczne
    c, ć, cz, ch, ch’, f, f’, k, k’, p, p’, t, s, ś, sz.

Uwaga! Niektóre głoski dźwięczne mają swój bezdźwięczny
odpowiednik: b : p, w : f, d : t, z : s, g : k itd.

udział środkowej części języka

  • miękkie (środkowa część języka dotyka podniebienia twardego)
    p’, b’, f’ , w’, ś, ź, ć, ch’, dź, m’, n’, l’, j, k’, g’
  • twarde (środkowa część języka spoczywa na dnie jamy ustnej).
    Większość spółgłosek w języku polskim to głoski twarde.
    p, b, f, w, s, z, c, ch, dz, n, m, l, ł, k, g, t, d, sz, ż, cz, dż, r

udział podniebienia miękkiego

  • nosowe (powietrze przepływa częściowo przez jamę ustną, częściowo przez jamę nosową).
    • samogłoski – ą, ę  
    • spółgłoski – m, m’, n, n’, ń
    Nike Air gs Tavas Czarny Max
  • ustne (powietrza przepływa tylko przez jamę ustną).
    Są to wszystkie pozostałe głoski.


miejsce artykulacji

  • wargowe
  • wargowo-zębowe
  • przedniojęzykowe
  • środkowojęzykowe
  • tylnojęzykowe


stopień zwarcia narządów mowy

  • zwarte
  • szczelinowe
  • zwarto-szczelinowe
  • półotwarte
  • gs Max Tavas Nike Czarny Air

 

Zobacz:

Fonetyka TEST

 

TEST z fonetyki

Nauki o języku

 

 

Tagged
  • fonetyka
  • nauka o języku
PODYSKUTUJ:
With Białe Stripe Calvin Klein Bright Logo Jeans White Joggers xwOOtBqa